De Amateur van Amsterdam

Weliswaar ben ik een van de oprichters van het bekende Mee in Mokum en heb ik wel eens een paar rondleidingen gegeven, maar ik weet behoorlijk weinig van de geschiedenis van Amsterdam. ’n Zekere specialisatie zit er niet in, ik heb teveel interesses.
Ik heb belangstelling voor de Gouden Eeuw te hierent. Dat zal komen omdat mijn ouders wat werk van Marie C. van Zeggelen hadden, dat daarover ging en dat ik al heel jong las. De Verzamelde Werken van Van den Vondel en Hooft staan nu een planklang in m’n boekenkast. Niet dat ik ze door en door heb gelezen: zukke boeken zijn om te hebben en in te kijken.
Overigens heb ik ook o. a. in de Gijsbrecht ooit meegedaan (een veertig, vijftig voorstellingen: ppfff!), met de ‘reuzen’ Johan Schmitz, Paul Huf Sr., Albert van Dalsum en de prille Ramses Shaffy (ATG, 1953: Stadsschouwburg).
Daarnaast beweegt m’n interesse zich naar de ‘diepste’ geschiedenis van de stad, hoewel daar niet zoveel is te vinden. Wat gegevens over Romeinen hier, zoals iets van wellicht Drusus en een villa aan de Amstel (waar?) – wat dan erop zou kunnen duiden dat er al een klein nederzettinkje was, in de tijd dat mogelijke Amsterdammers een mondje neringdoend Latijn spraken.
Je zou kunnen zeggen dat het bij beide interesses gaat om zaken, die als het ware een ‘verderop’ zijn van de Amstelveenseweg waar ik m’n jeugd doorbracht, en de Amstel die ik dagelijks vanuit m’n werkkamer heel in de verte kon zien.
Waarom een deel van m’n belangstelling naar dat ‘diepste’ gaat? Misschien wel vanwege die onbekende fundering: een mysterie, klimmend uit het geheim van de tijd.
Zo’n beetje wat oostwaarts achter het Bolesteinse gebouw De Beuk, waar ik nu woon (en dat is tikkeltje schuin achter m’n ooite ouderlijk huis, dat hier vlakbij stond: waar nu die groene telefooncel is aan de Amstelveenseweg) lagen vroeger in het weiland de funderingen van een groot huis bloot. Ik ben er maar één keertje bij geweest, voor de rest zag ik ze vanuit m’n werkkamer. Ze intrigeerden me: ze lagen daar zomaar in het veld, weg van alles, zonder straat, zonder pad, zelfs een eind van de Amstelveenseweg af. Geen kaart in m’n buurt noemde iets. Wie had ooit die lokatie bedacht? Hoe had het er ooit uitgezien? Wie had erin gewoond/gewerkt? Waarom bleven die funderingen liggen: slordig, door de tijd losgelaten?
Wat me ook intrigeerde: de boerderij De Klap naast ons. Een verzamelingetje van versleten gebouwen uit eeuwen her, op zich vast wel opvolgers van primitiever bouwsel: behuizing en stal stonden op een terp.
En dan: ons eigen huis. Het was in de dijk gebouwd (was de Amstelveenseweg dus een dijk? ja) – toen we in ons huis kwamen wonen, ik denk januari 1930, waren die huizen nog aardig nieuw: wanneer zouden ze precies zijn gebouwd? En wanneer was de weg, die vroeger geheten Veendijk, aangelegd? Dat moet dan te maken hebben gehad met het veen van de Binnendijkse Buitenvelderse polder achter ons (net als die terp) en met het wellicht eerder graven van de Boerenwetering (wanneer?), waar ik eveneens op uitkeek.
Toen ik over m’n eerste leeftijd heen was, leerde ik de Amstel beter kennen en daarmee ook bijvoorbeeld Ouderkerk (begin jaren negentig verscheen o.a. een bibliofiel uitgaafje onder m’n pseudoniem Leins Janema over dit dorp – zie ook het prachtige boek De Amstel).
En zo kwamen m’n twee interesses inzake Amsterdam bij elkaar: die voor de ‘diepste’ geschiedenis en die voor de Gouden Eeuw (Vondel, Gijsbrecht van Amstel).
Vragen genoeg dus over de geschiedenis van het stadsdeel, en tot ver voorbij z’n grenzen.
Nu het stadsdeel binnen afzienbare tijd gaat jubileren, zou het leuk zijn als iemand, gesteund door het stadsdeel (en indien nodig, wil ik als stadsdeeldichter ook helpen bij het schrijven ervan), een klein boekje erover zou opzetten en uitgeven. Ik heb al een titel, als ik mag:

Stroomde de Amstel ooit de andere kant op?

Karel N.L. Grazell
eerste stadsdeeldichter van ZuiderAmstel
en de 3e van Amsterdam

Reageren?: Gastenboek