Het Amsterdamse Plan Zuid draagt nog altijd de sporen van bezetting, vervolging, tyrannie, maar ook van het verzet ertegen.
In de jaren dertig vluchtten veel Duitse joden naar Nederland om aan het Nazi-bewind te ontkomen. Onder hen waren ook Anne Frank en haar familie, die zich vestigden op Merwedeplein 37-2, in Amsterdam-Zuid.
De regering wilde alleen diegenen toelaten die in levensgevaar verkeerden. In overleg met het Comitee voor Bijzondere Joodsche Belangen werd in 1933 bepaald dat de vluchtelingen de Nederlandse staat niets mochten kosten. De staat wilde alleen gevluchte joden opnemen die de economie konden stimuleren. Voor de opvang van vluchtelingen werd het door de Joodse gemeenschap gefinancierde kamp Westerbork gebouwd. De Nederlandse joden moesten zelf voor hun geloofsgenoten zorgen. De film In de schaduw van de overwinning uit 1986 van geeft een goed beeld van de verscheurdheid en de ontreddering binnen Amsterdams-Joodse gelederen.
Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog telde Amsterdam tachtigduizend joden. De meesten leefden verspreid over de volgende wijken: Nieuwmarktbuurt, Transvaalbuurt en Rivierenbuurt.

Een trieste tijdlijn; razzia's en andere anti-Joodse maatregelen (TIP) Deze pagina geeft u een chronologisch beeld van de razzia's en andere anti-Joodse maatregelen in Plan Zuid. Voorts leest u citaten, uit ingezonden bijdragen en andere bronnen, van personen die lijfelijk getuige waren van deze gebeurtenissen. ANDERE TIJDLIJNEN Algemene tijdlijn periode 1940 - 1945  Anti-Joodse maatregelen in chronologische volgorde DE JOODSE GEMEENSCHAP Het huwelijk van Jim de Zwarte en Roza Wertheim  (NIEUW) De Plan Zuid en de joodse gemeenschap  (TIP) De Joodse markt aan de Gaaspstraat

DE MEIDAGEN VAN 1940

Toen ik net twaalf was; de meidagen van 1940 door Karel N.L. Grazell

OVER ANNE FRANK EN MERWEDEPLEIN 37/2  

Plaquette met namen in de Anne Frankschool De Reünie: Klas van Anne Frank Fotoreportage restauratie Merwedeplein 37/2   (TIP) Anne Frank en standbeeld op het Merwedeplein  (TIP) Merwedeplein 37 door Darina Nykl Website over Anne Frank in de Rivierenbuurt  Francien van der Veen - Bachra: 'Mijn vriendinnen en Anne Frank' Anne Frank en het vergeten pontje Boekhandel Blankevoort Ingezonden spreekbeurt over Anne Frank  Dossier Anne Frankboom IJssalon OASE Anne Frank Op YouTube  Nieuwjaarskaart Anne Frank gevonden  Eva Geiringer Schloss: foto's uit het  familiealbum  Eerbetoon aan Anne Frank's 80ste verjaardag door Darina Nykl In memoriam: Miep Gies 1909 - 2010

OORLOGSDAGBOEKEN EN MEMOIRES

	Dagboek van Arnold Heilbut  nieuw
	Memoires van Robert Heilbut

HERDENKING EN VIERING  

Bevrijdingsfeest in de Maasstraat op 26 juni 1945   nieuw 4 en 5 mei 2010 Foto's van Jacqueline Wesselius De Dam op 4 mei 2010 en 7 mei 1945  Geheugen van Plan Zuid over herdenken  Nederland 65 bevrijd Filmbeelden van 5 mei 1945. Amsterdam Bevrijd Deel van een hoofdstuk uit: De laatst huzaar - Verzet zonder kogels door Tonny van Renterghem, Conserve - 2010. Herdenking kindermonument "jodenmarkt" 2009  Max.C.van.der.Glas Kinderen: herdenking Kindermonument 2009  Jacqueline Wesselius  Omzien: Bevrijdingsdag 2009 door Ruud Jansen 4 mei 2009 door Chris Moll en Jacqueline Wesselius  Leerlingen Dongeschool maken expositie Jodenvervolging door Jos Wiersema  4 mei 2008 door Jacqueline Wesselius  De bevrijdingspagina   (TIP) 4 mei herdenking 2007 door Jacqueline Wesselius Vernoeming brug 401 in Cahn en Kohnbrug Een klein bevrijdingsdagboek door P.W. van Rossum  Impressies van een herdenking door Jacqueline Wesselius  Op 4 mei herdenken wij  door Ruud Jansen De bevrijding door Ruud Jansen Fotoverslag herdenking Markt voor Joden op 3 november 2005  Fotoreportage intocht Canadezen op de Vrijheidslaan 7 mei 2005

HONGERWINTER

Uit het hongerwinterdagboek van Karel N.L. Grazell   Honger in Plan Zuid   (TIP) Het Hongerwinter Onderzoek   Hongerwinter 1944- 1945 door Kitty Vermist - Boermans    (TIP) Kook voordeelig nostalgisch tijdsdocument Winter '44-'45  boekje in 1945 uitgegeven door AD. Donker Uitgeverij

VERZET IN DE BUURT

Wie zijn er gefusilleerd bij Rozenoord?  Pauline Wesselink   IJssalon Koco   Verzet in de Rivierenbuurt  door Jos Wiersema Verzetsactiviteiten in de Wolkenkrabber hoofdstuk uit Gerben Sonderman 1908-1955; Testpiloot van Fokker, verzetsman, vlieger van de Prins - auteur, Th.J. de Jongh. De ondergrondse in de Lekstraat hoofdstuk uit Ik was een tijdje een ander auteur, Pauline Wesselink-1998.  De NSB en stempels hoofdstuk uit Soldaat in verzet auteur, Pauline Wesselink en Do du Preez-Verleun-2004 Ingezonden door Paul Wessing

WEDEROPBOUW

	Alsof het gisteren gebeurde (afl 2.) Ruud Jansen   (NIEUW)
	Alsof het gisteren gebeurde (afl 1.) Ruud Jansen

BUREAU JOODSCHE ZAKEN EN DE VERVOLGING

De Concertpianist Ruud Jansen en Jos Wiersema

RADIO IN DE OORLOG

Radio Oranje en radio Herrijzend Nederland   (TIP) OORLOGSSCHADE Bommen op de Euterpestraat Deel van een hoofdstuk uit: De laatst huzaar  Verzet zonder kogels door Tonny van Renterghem, Conserve - 2010.  (NIEUW) Bommen op Zuid en de Rivierenbuurt STILLE GETUIGEN Onderduikplekken Stille getuigen die het leed verraden   INGEZONDEN VERHALEN DIE BETREKKING OP DE PERIODE 40-45 HEBBEN

VERHANDELING

• GETTO; Was Amsterdam tijdens de jaren 40-45 een getto?
  Een verhandeling van Max van der Glas (PDF-bestand)

OVERIG

	Beeldbank van het NIOD
	Tochboech 1943-1945 dagboeknotities van een Auschwitz-overlevende
	Uitleg digitale gedenkstenen en handleiding t.b.v. onderzoek bij Stadsarchief Amsterdam
	Gedichten / poëzie
	Hilde Goldberg keert terug naar de Rivierenbuurt
	Oorlogsdagboek P.W. van Rossum
	De tas van Eva

EXTERNE LINKS: (verschijnen in een nieuw browserscherm)

1. "Voordat ik het vergeet" Ruud Jansen
2. Omkijken - aangrijpende kinderportretten uit de WO2
3. Andere achterhuizen - verhalen van Joodse onderduikers
4. Namenwand voor alle 110.000 vanuit Nederland gedeporteerde slachtoffers van de Nazi concentratiekampen zonder graf
5. Joden en stakers in 1942 staatsvijanden van bezet Koninkrijk der Nederlanden (PDF)
6. Joods Amsterdam (Joodse leven in Amsterdam)
7. Worldwar2.nl (alles over de tweede wereldoorlog)
8. Anne Frank in Schaarsbergen (klik op de betreffende link in het menu)
9. Jodendom.pagina.nl
10. Bevrijdingsdagboeken 
11. Kamp Westerbork
12. Oorlogschriften (presentatie van de volledige tekst van de tien Oorlogsschriften van To Hofstra.)
13. Unieke foto's van de bevrijding van Amsterdam en Diemen
14. De andere familie Frank
15. Startpagina Tweede Wereldoorlog 
16. Stichting Individuele Verzekeringsaanspraken Sjoa
17. Digitaal Joods Monument
18. Hollandsche Schouwburg
19. Nederlands Auschwitz Comité
20. 2000 woorden en 200 beelden; vervolging en deportatie van de Joden in Nederland 1940-1945
21. De Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers
22. Februaristaking 1941
23. Een wandeling om bij stil te staan [Stichting Kindermonument]
24. Verzetsmuseum Amsterdam
25. Comité 4 en 5 mei
26. Anne Frank Stichting
27. Wie verraadde Anne Frank? / Who betrayed Anne Frank?
28. De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945 door: J. Presser
29. Documentatiegroep 40 - 45
30. Nederland Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)
31. Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbruck

Media:

Hier vindt u beeld en geluid verzameld vanaf diverse media-websites.

  audio 

	'Die goeie ouwe Lekstraatsjoel'  (deel 1) In deze aflevering het eerste deel van het tweeluik 'Die goeie ouwe Lekstraatsjoel', over de ontstaansgeschiedenis van de synagoge aan de Lekstraat in Amsterdam. In 1937 blaakt het Nederlandse jodendom nog van optimisme: in de Rivierenbuurt wordt een nieuwe synagoge gebouwd, die plaats biedt aan zevenhonderd bezoekers. In deze uitzending worden historische fragmenten afgewisseld met gesprekken waarin oud-bezoekers herinneringen ophalen.
	'Die goeie ouwe Lekstraatsjoel' (deel 2)
	De geluidscollectie uit het schuurtje: (deel 1)  Fragment OVT 6 juli 2003 uur 2 (15 min) Geluid uit de jaren 1938-1948 werd onlangs in Dordrecht gevonden, in zes vuilniszakken. Deel 1: De 70ste verjaardag van zanger en tekstschrijver Speenhoff, met liedjes en andere vermakelijkheden.
	De geluidscollectie uit het schuurtje (deel 2)   Fragment OVT 13 juli 2003 uur 2 (12 min) 'De vondst uit het schuurtje'. Een selectie uit materiaal dat onlangs in een schuurtje in Dordrecht werd gevonden. Zes vuilniszakken vol met opnames uit de periode 1938-1946. Veel materiaal uit de oorlog, maar bijvoorbeeld ook de viering van de verjaardag van Speenhoff in 1938. Dl. 2: fragmenten uit 'radio Gilclub'. Propaganda uitzendingen uitgezonden door de 'foute radio' in 1944. Er werd veel naar geluisterd. Niet vanwege de boodschap, maar omdat de Gilclub allerlei muziek die door de Duitsers verboden was wél mocht draaien
	D-Day 1944: een riskante militaire operatie   Fragment OVT 6 juni 2004 uur 1 (20 min.) D-Day staat bekend als het spectaculaire begin van de Geallieerde invasie van het West-Europese deel van het Duitse Derde Rijk. Met een gigantische vloot werd op 6 juni 1944 de aanval op het Franse Normandie geopend. De Duitsers waren zodanig misleid, dat ze daar absoluut geen aanval verwachtten. Desondanks verliep de Geallieerde aanval een stuk moeizamer dan de militaire strategen hadden gepland. Paul van der Gaag spreekt met militair-historicus Ben Schoenmaker en de heer Aartsen, die D-Day meemaakte als vliegenier van het 320ste squadron.
	Bezoek aan een Werkkamp voor joden   Fragment OVT, 4 mei 2003 (6 min) Er waren er in 1942 ongeveer vijftig jodenkampen in Nederland, vaak afgelegen werkverschaffings-barakken, temidden van onontgonnen grond. Joodse mannen moesten er, in afwachting van een onzekere toekomst, en onder toezicht van de Heidemaatschappij, zwaar grondwerk verrichten. Journalist Niek van der Oord schreef er een boek over, met bijzondere aandacht voor vijf van die kampen in het noorden van het land. Mathijs Deen ging met van der Oord naar de plek waar in 1942 het kamp Blesdijke stond.
	Het Spoor terug: Het Schot    Fragment OVT 7 mei 2006 uur 2 (31,5 min.) Op de late ochtend van 7 mei 1945 trokken de eerste geallieerde militairen via de Biltstraat Utrecht in. Niet ver daar vandaan, bij het Rosarium aan het Wilhelminapark ontstond een schermutseling tussen een twaalftal BS-ers en een groep nog niet ontwapende Duitsers. Er viel een schot. Begin van een tragisch incident in prille vredestijd. Tien BS-ers kwamen om. Met het relaas van koerierster en historica Tineke Spaans - van der Bijl, schrijfster van het boek 'Utrecht in verzet 1940-1945'. Samenstelling: Jeroen Wielaert.
	Joods Lyceum Amsterdam tussen 1941 en 1943  Fragment OVT 16 september 2001 uur 2 (7 min.) In 1941 werd het Joods Lyceum in Amsterdam opgericht om te zorgen dat joodse en niet-joodse kinderen van elkaar gescheiden werden. Er zaten ongeveer 400 leerlingen op de school en waarvan de helft de oorlog overleefde. Gerard Leenders bezoekt met Dienke Hondius en oud-leerlingen een aan het Joods Lyceum gewijde kleine tentoonstelling in het Joods Historisch Museum. Boek: Absent. Herinneringen aan het Joods Lyceum 1941-1943, door: Dienke Hondius.
	De avondklok opnieuw invoeren?   Fragment OVT 31 oktober 1999 uur 1 (4 min.) Ergens in Nederland wil een burgemeester een uitgaansverbod voor asielzoekers instellen. Vergelijk het met de avondklok het Nederlands leger ingesteld mei 1940 (met archieffragment uit 1940)
	De Nederlandse Arbeidsdienst 1940-1945     Fragment OVT 17 oktober 2004 uur 2 (8,5 min.) 'Ick Dien' eigen land en volk. Met dit devies werden jonge mannen gedurende de bezettingsjaren 1940-1945 verplicht een halfjaar deel uit te maken van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD). Velen van hen waren oud-militairen, het werk was in Nederland. Ze werkten in tegenstelling tot de Arbeidseinsatz niet in de Duitse (oorlogs)industrie. De Duitsers wilden wel in de NAD proberen medestrijders voor hun leger te rekruteren. Ook Willem van Breen zat bij de NAD. Hij schreef een boek over de NAD onder de titel 'De Nederlandse Arbeidsdienst 1940-1945: Ontstaan, opkomst en ondergang'. Een nuttige aanvulling op de Nederlandse geschiedenis in WO II, aangezien historici het onderwerp tot nu toe links lieten liggen. Interview van Paul van der Gaag.

  video

	Hilde Goldberg   In de zomer van 1942 werd de Hollandse Schouwburg in Amsterdam een verzamelplaats voor bij razzia's opgepakte joden. Van daaruit werden ze doorgestuurd naar Westerbork, en verder, naar vernietigingskampen in het oosten. Onder de gevangenen waren veel kleine kinderen. Voor hen werd gezorgd in de crèche tegenover de schouwburg. Vaak betekende deze opvang hun redding. Twee jaar lang werkte Hilde Goldberg in de crèche. In Andere Tijden vertelt zij haar herinneringen.
	Bleekneusjes van 1945   Oorlogskinderen. Verzwakt door de honger en aangeslagen door de ellende die ze om zich heen hadden gezien, mochten duizenden Nederlandse kinderen in 1945 op adem komen, in Engeland, Denemarken of Zweden. In Andere Tijden hun verhalen, hun herinneringen en de teruggevonden filmbeelden.
	Black Tulip   Vijfentwintigduizend buitenlanders die het land uit moeten. Het klinkt bekend, maar het is het NIET! Het gaat om Operatie Black Tulip, een plan uit 1945. Onze regering wilde alle Duitsers oppakken en uitzetten, ook als ze hier al lang voor de oorlog woonden. De onbekende feiten in Andere Tijden, dinsdag, vijf voor negen, Nederland 3.
	Geschenk uit de hemel: de mythe van het Zweeds wittebrood   Het is een van de grote verhalen van de Tweede Wereldoorlog. Hoe de geallieerden voor de bevrijding wittebrood uit Zweden boven onze steden dropten. Maar is het wel waar? Gerezen brood, was daar plaats voor in die vliegtuigen? Werkelijkheid en mythe in onze herinnering.
	De zevende batterij op 10 mei 1940  Een reportage naar aanleiding van de door Kapitein Hertzberger gemaakte beelden ten tijde van de mobilisatie van Nederland in de meidagen van 1940.
	Sprung in den Feind   Nederland was in 1940 lang niet zo'n onschuldig landje als het zelf deed voorkomen. Het vormde een ernstige bedreiging voor Duitsland, en vandaar dat de inval van 10 mei onvermijdelijk was. Dat was het verhaal van de Duitse propaganda, die er een waar filmspektakel van heeft gemaakt. Bij Andere Tijden kunt u dat zelf zien.
	Geheime zender. Film over de verzetsradio tijdens WOII.   Polygoon Profilti (7 min 10) Film van Jo de Haas. Reconstructie van de activiteiten van een ondergrondse zender. In een huis is een zenderkamer ingericht en een slaapkamer voor de medewerkers van de ondergrondse zender. Het personeel is aan het werk en verstuurt radio- en morseberichten. Duitse soldaten verrichten een huiszoeking, maar de door de bewoner gewaarschuwde verzetsmensen zoeken hun schuilplaats op en worden niet ontdekt. Als de Duitsers vertrokken zijn hervatten ze hun werkzaamheden.